>>In 2015 extreme Rijksbezuinigingen in de huisve...

 

In 2015 extreme Rijksbezuinigingen in de huisvesting van scholen

In 2015 extreme Rijksbezuinigingen in de huisvesting van scholen

De staatssecretaris van OC&W zal met ingang van 1 januari 2015 de verantwoordelijkheid (incl. bijbehorende budget van € 159 miljoen) voor buitenonderhoud en aanpassing van schoolgebouwen in het Primair Onderwijs overhevelen van gemeente- naar schoolbesturen. De PO-raad heeft geconstateerd dat dit bedrag voldoende is voor schoolbesturen om de taakverschuiving adequaat uit te kunnen voeren. Echter schoolbesturen hebben niet kunnen reserveren...

Naast deze maatregel wenst de bewindsman de middelen, die de gemeenten naar zijn mening niet aan onderwijshuisvesting zouden hebben besteed, volgend jaar over te hevelen naar de besturen van scholen voor Primair- en Voortgezet onderwijs. Het betreft een jaarlijks huisvestingsbudget van € 256 miljoen. Het geld komt rechtstreeks ten goede aan de schoolbesturen door een korting toe te passen op de uitkering Gemeentefonds. Schoolbesturen mogen dit geld niet uitgeven aan de huisvesting van scholen. Het geld wordt door schoolbesturen waarschijnlijk gebruikt voor het dekken van personele kosten uit de cao. Dit geld verdampt voor onderwijshuisvesting. Schoolgebouwen verpieteren…..

Beide maatregelen zijn genomen om de kwaliteit van de onderwijsgebouwen te optimaliseren(?).

Overheveling Buitenonderhoud

Vanaf 1997 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor buitenonderhoud, naast aanpassing, nieuwbouw en uitbreiding van schoolgebouwen. Schoolbesturen dragen tot op heden slechts zorg voor binnen- onderhoud. In 2015 worden zowel binnen- als buitenonderhoud een verantwoordelijkheid van een schoolbestuur. Vraag is of het onderbrengen van de volledige onderhoudsplicht voor de schoolgebouwen bij schoolbesturen een eenvoudige operatie wordt. De Raad van State heeft inmiddels zijn zorgen daarover geuit, gelet op de financiële positie van schoolbesturen en de ontoereikendheid van onderhoudsbudgetten. Daarnaast plaatst de Raad vraagtekens bij  de mate van deskundigheid binnen veel schoolbesturen als het gaat om financiële- en bouwkundige kennis, ervaring met aanbestedingen, etc. 

Een substantieel aantal gemeenten heeft te maken verouderde huisvesting en achterstallig onderhoud van scholen. Dat wordt vanaf 2015 dus een zorg voor de schoolbesturen. Maar in een financieel kwetsbare positie zal een school eerder kiezen voor onderwijsinhoud en minder snel voor onderhoud, zeker preventief. De onderwijsbekostiging is ook niet geoormerkt. Onderhoudsgelden kunnen dan ook voor andere noden worden ingezet. Scholen zullen de komende jaren stevig moeten investeren in de onderwijskundige aanpassing van hun huisvesting. Zo stellen Passend Onderwijs en andere  innovaties extra eisen aan schoolgebouwen. Maar onderwijskundige vernieuwing heeft bij veel gemeente vanwege de huidige beperktheid van de middelen een lagere prioriteit. Investeren in onderhoud heeft veelal de voorkeur. De prioritering in de onderwijshuisvestingverordening is duidelijk; aanpassing aan de onderwijskundige eisen scoort laag.

Dat alles zal tot gevolg kunnen hebben dat veel scholen naar verwachting na 2015 zullen trachten bij de gemeenten aanvragen te doen voor extra financiële ondersteuning, ook indien daarvoor er geen formele bekostigingsgrondslag bestaat. Afwijzen van deze verzoeken is een voor de hand liggende  optie maar of op bestuurlijk niveau een gemeente accepteert dat hun kinderen in een slecht gebouw onderwijs moeten volgen, dat is nog maar de vraag. En ook na 2015 blijft de wettelijke plicht voor lokale overheden gelden om zorg te dragen voor  adequate onderwijshuisvesting.

Scholen zelf mogen wettelijk niet investeren in de huisvesting, behoudens regulier onderhoud. Nu het onderwijs het komend jaar zelf verantwoordelijk wordt voor het totale onderhoud van een gebouw,  wordt het aantrekkelijk om onderwijsvernieuwing en ingrijpende bouwkundige aangelegenheden gecombineerd aan te vragen bij gemeenten. Het gemeentelijke onderwijsbudget loopt echter terug  vanwege de uitname uit het Gemeentefonds (zie ad 2). De tendens bij veel gemeenten zal zijn om te koersen op groot onderhoud/renovatie (= kosten schoolbestuur) in plaats van aanpassing en/of vervangende nieuwbouw (= kosten gemeente).

De noodzakelijke wijzigingen in wet- en regelgeving voor 2015 heeft niet geleid tot nadere richtlijnen voor het bepalen wat onder aanpassing en wat onder renovatie valt. De staatssecretaris gaat er van uit dat hierover school- en gemeentebesturen op lokaal niveau afspraken maken. Ook de PO-raad

adviseert de overheveling van het onderhoud in een bredere context te plaatsen en bijv. de gevolgen van de uitname Gemeentefonds daarbij te betrekken. De onderlinge verhoudingen tussen gemeente  en schoolbesturen als gevolg van de wetswijzigingen worden vanaf 2015 weliswaar anders, maar de noodzaak om gezamenlijk als besturen op lokaal niveau tot afstemming te komen verandert niet. Dat zal vooral tot uitdrukking moeten komen in strategische planningen, waar in goed overleg meerjarige afspraken worden gemaakt over (vervangende) nieuwbouw dan wel renovatie en over de gevolgen van de plaatselijke bevolkingsontwikkelingen in relatie tot de maatschappelijke voorzieningenstructuur.    

Korting alg. uitkering Gemeentefonds         

De uitname uit het Gemeentefonds van € 256 miljoen vanaf 2015 heeft grote gevolgen voor de onderwijshuisvesting. De bedoeling van de maatregel is dat er optimaal wordt geïnvesteerd in de kwaliteitsverbetering van schoolgebouwen en dat er geen onderwijshuisvestingbudget aan andere gemeentelijke taken wordt besteed. Los van de vraag of dat laatste daadwerkelijk het geval is

door de korting, gebeurt naar verwachting het tegenovergestelde. Zo dreigen scholenbouwactiviteiten afgeremd ter worden in plaats van gestimuleerd, wordt lokaal maatwerk en samenwerking tussen gemeenten en schoolbesturen ernstig bemoeilijkt en dreigen verantwoordelijkheden te worden versnipperd tussen gemeenten en schoolbesturen. Hierdoor wordt per saldo eerder minder dan meer rendement bereikt om adequate onderwijshuisvesting op lokaal niveau te kunnen bieden.

Door de forse korting op de algemene uitkering kunnen veel gemeenten, die momenteel nog investeren in hun schoolgebouwen, de zorgplicht voor onderwijshuisvesting niet meer op dezelfde manier voortzetten. De kwaliteit van de schoolgebouwen komt daarmee in gevaar. Zo zullen gemeenten investeringen uitstellen en zich pas gaan inzetten voor vervangende nieuwbouw op het moment dat scholen constructief in zeer slechte staat komen te verkeren. De afweging met renovatie en levensduur verlengende maatregelen ligt voor de hand (zie ad 1). Laat staan dat er nog eenvoudig middelen beschikbaar worden gesteld voor aanpassingen in het kader van bijvoorbeeld het Passend onderwijs, duurzaam bouwen, flexibele indeling en een goed binnenklimaat.  

Gemeenten die de afgelopen jaren hebben geïnvesteerd in onderwijshuisvesting dreigen door de korting van 256 miljoen een flink tekort in de gemeentebegroting te krijgen. Gemeenten hebben immers geld geleend en betalen daarvoor jarenlang rente en aflossing. Door de korting op de uitkering Gemeentefonds kunnen rente en afschrijving (deels) niet meer worden gedekt. Met elke noodzakelijke investering in scholenbouw loopt dit tekort verder op. Dit zal binnen onderwijshuisvesting en/of binnen andere beleidsterreinen opgelost moeten worden. Het risico bestaat dat eventuele bezuinigingen worden afgewenteld op sport, cultuur, welzijnswerk en gezondheidszorg. 

En ook hier geldt wederom, de beoogde korting gaat niet gepaard met het verdwijnen van taken bij de gemeente. De lokale zorgplicht voor onderwijshuisvesting blijft voor 100% bij de gemeente liggen.

Gemeenten en schoolbesturen komen ongewild in zwaar weer door extreme rijksbezunigingen in 2015. Zo wordt een begrotingstekort bij OCW tot een lokaal probleem.

Vdh managers brengt GRATIS in 1 uur de gevolgen én oplossingsrichtingen in beeld

Op locatie presenteren wij  voor uw gemeente eerst de cijfers:

  • Uitname gemeentefonds onderwijshuisvesting
  • gevolgen voor bekostiging primair en voortgezet onderwijs
  • relatie met de gevolgen overheveling buitenonderhoud

Hierna geven wij  de gevolgen aan voor uw onderwijsbeleid  en de mogelijke oplossingsrichtingen voor wat betreft:

  • wetgeving
  • bekostiging
  • bouwkundig
  • demografie

De presentatie is bestemd voor beleidsambtenaren huisvesting onderwijs en de collega’s van financiën.
Wethouders en raadsleden zijn eveneens van harte welkom.

Op dit moment ondersteunen wij reeds een aantal lokale overheden in dit dossier.

Vdh managers brengt GRATIS in 1 uur de gevolgen én oplossingsrichtingen in beeld.
Opgeven kan via 033 - 25 86 533 of per e-mail op info@vdh-managers.nl.

Disclaimer | Voorwaarden | Sitemap | © 2019 vdh managers